Jak odzyskać zaległe wynagrodzenie od pracodawcy?

Brak wynagrodzenia to jedna z najtrudniejszych sytuacji, w jakiej może znaleźć się pracownik. W praktyce najczęściej zaczyna się niewinnie — „wypłata będzie za tydzień”, „czekamy na przelew od kontrahenta”, „proszę się nie martwić”. Problem polega na tym, że z prawnego punktu widzenia to pracownik kredytuje pracodawcę, a prawo pracy nie pozwala na niewypłacanie wynagrodzenia nawet wtedy, gdy firma ma przejściowe problemy finansowe. Co ważne – nie trzeba czekać miesiącami. Istnieją konkretne narzędzia prawne pozwalające pracownikowi odzyskać pieniądze.

Kiedy wynagrodzenie staje się zaległe?

Zaległość powstaje już następnego dnia po terminie wypłaty wskazanym w umowie o pracę, regulaminie pracy albo informacji o warunkach zatrudnienia.

Czyli:

• jeśli wynagrodzenie powinno być wypłacone do 10. dnia miesiąca, to od 11. dnia pracodawca pozostaje w opóźnieniu z wypłatą wynagrodzenia,

• jeśli wynagrodzenie powinno być wypłacone ostatniego dnia miesiąca, to od 1. dnia następnego miesiąca pracodawca pozostaje w opóźnieniu z wypłatą wynagrodzenia.

Za okres opóźnienia pracownikowi są należne odsetki od zaległego wynagrodzenia.

Czy trzeba najpierw „dogadać się z pracodawcą”?

Nie ma takiego obowiązku. To częsty błąd pracowników — czekają miesiącami w obawie przed utratą pracy. Tymczasem:

• pracodawca ma bezwzględny obowiązek zapłaty wynagrodzenia w terminie,
• brak pieniędzy w firmie nie jest usprawiedliwieniem.

Niemniej jednak, przed wystąpieniem na drogę sądową zaleca się wezwanie pracodawcy do zapłaty zaległego wynagrodzenia, które niejednokrotnie skutkuje wypłatą należności, bez konieczności wszczynania procedury sądowej.

Pracownik może rozwiązać umowę natychmiast — z winy pracodawcy

Jeżeli pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia, pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (tzw. tryb natychmiastowy). Skutek jest bardzo istotny – pracownik otrzymuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (3 miesiące przy umowie na czas nieokreślony ze stażem powyżej 3 lat).

Pozew do sądu pracy

W sprawach pracowniczych procedura jest uproszczona:

• pracownik nie płaci opłaty sądowej (chyba że zaległe wynagrodzenie przekracza 50.000 zł),

• pozew jest prostszy niż w sprawach cywilnych,

• sąd może wydać nakaz zapłaty bez przeprowadzenia rozprawy.

Dodatkowo można dochodzić odsetek za opóźnienie, ekwiwalentu za urlop, wynagrodzenia za nadgodziny, premii regulaminowych. Często już samo doręczenie pozwu pracodawcy powoduje wypłatę zaległego wynagrodzenia.

Co, jeśli firma już „upada”?

Jeżeli pracodawca jest niewypłacalny albo ogłoszono upadłość — pracownik nadal może odzyskać pieniądze.W takiej sytuacji świadczenia wypłaca Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z funduszu można uzyskać m.in. zaległe wynagrodzenie, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, odprawę pieniężną, wynagrodzenie za okres wypowiedzenie. Dlatego bardzo ważne jest szybkie ustalenie swojej sytuacji prawnej — w upadłościach liczy się czas i dokumenty.

Podsumowanie

Pracownik nie jest bezbronny wobec niewypłacalnego pracodawcy. Prawo pracy daje realne narzędzia:

• rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy,

• postępowanie o zapłatę w sądzie pracy,

• wypłatę z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Największym błędem jest zwlekanie. Im wcześniej pracownik podejmie działania, tym większa szansa na odzyskanie pełnej kwoty wynagrodzenia.

Pomoc prawna świadczona przez adwokata lub radcę prawnego zajmującego się sprawami pracowniczymi może obejmować tylko poradę prawną (na każdym etapie postępowania) czy wezwanie pracodawcy do zapłaty, ale również sporządzenie pozwu o zapłatę lub innych pism procesowych, jak również zastępstwo procesowe strony przed sądem (tzw. prowadzenie sprawy, obejmujące w szczególności sporządzanie pism, reprezentację przed sądem, bieżące porady prawne i przygotowanie strony do rozpraw).

adwokat Kamila Majchrzak
Kancelaria Adwokacka
Pabianice, ul. gen. K. Pułaskiego 17 lok. 21