Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności

Otrzymanie wezwania do stawienia się w zakładzie karnym w celu odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności to dla wielu osób bardzo trudna sytuacja. Często skazany pracuje, utrzymuje rodzinę, opiekuje się dziećmi lub osobami chorymi, a jego natychmiastowe osadzenie może spowodować poważne problemy życiowe i rodzinne. Czy w takiej sytuacji można odroczyć wykonanie kary? Tak. Kodeks karny wykonawczy przewiduje możliwość odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności, w szczególności ze względów zdrowotnych oraz z uwagi na szczególnie trudną sytuację skazanego lub jego najbliższych.

1. Odroczenie wykonania kary ze względów zdrowotnych – art. 150 k.k.w.

Zgodnie z art. 150 Kodeksu karnego wykonawczego, sąd obligatoryjnie odracza wykonanie kary pozbawienia wolności, jeżeli skazany cierpi na chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę uniemożliwiającą wykonywanie tej kary. Co istotne, za ciężką chorobę uznaje się taki stan zdrowia, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym mogłoby zagrażać jego życiu albo spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. W tym przypadku nie jest to uznaniowa decyzja sądu. Jeżeli zostaną wykazane ustawowe przesłanki, sąd ma obowiązek odroczyć wykonanie kary. Odroczenie następuje do czasu ustania przeszkody, czyli poprawy stanu zdrowia pozwalającej na odbywanie kary.

W praktyce szczególne znaczenie ma odpowiednia dokumentacja medyczna. Warto przedstawić historię leczenia, wyniki badań, zaświadczenia od lekarzy specjalistów, informacje o planowanych zabiegach oraz dokumenty wskazujące na ryzyko związane z osadzeniem. Samo powołanie się na chorobę przewlekłą lub posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie oznacza jeszcze, że sąd uwzględni wniosek. Konieczne jest wykazanie, że stan zdrowia spełnia ustawowe kryteria.

2. Odroczenie wykonania kary ze względu na trudną sytuację życiową – art. 151 k.k.w.

Drugą możliwością jest złożenie wniosku na podstawie art. 151 k.k.w. Zgodnie z tym przepisem, sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres do jednego roku, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Jest to rozwiązanie, które w praktyce może mieć zastosowanie w wielu sytuacjach życiowych.

Przykładowo podstawą wniosku mogą być okoliczności takie jak:

• konieczność zapewnienia opieki małoletnim dzieciom, zwłaszcza gdy skazany jest jedyną osobą sprawującą nad nimi faktyczną opiekę;
• ciężka choroba członka rodziny wymagającego stałej pomocy i opieki skazanego;
• konieczność zapewnienia utrzymania rodzinie, gdy skazany jest jedynym lub głównym żywicielem gospodarstwa domowego;
• szczególnie trudna sytuacja materialna rodziny, która wskutek osadzenia skazanego zostałaby pozbawiona środków do życia;
• konieczność zakończenia istotnych spraw zawodowych lub rodzinnych, których nagłe przerwanie wywołałoby wyjątkowo dotkliwe konsekwencje.

Należy jednak pamiętać, że nie każda trudna sytuacja uzasadnia odroczenie. Sąd bada czy natychmiastowe wykonanie kary rzeczywiście spowodowałoby skutki o szczególnie dużej dolegliwości. Samo posiadanie pracy, zobowiązań finansowych czy kredytu nie przesądza o uwzględnieniu wniosku. Trzeba wykazać konkretne okoliczności i ich rzeczywiste konsekwencje dla skazanego lub jego rodziny.

3. Ciąża i samotna opieka nad dzieckiem

Art. 151 k.k.w. przewiduje również szczególne rozwiązanie dla skazanych kobiet w ciąży oraz osób skazanych samotnie sprawujących opiekę nad dzieckiem. W takich przypadkach sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka. Jest to szczególna regulacja, która uwzględnia konieczność ochrony dziecka i zapewnienia mu opieki w pierwszym okresie życia.

4. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o odroczenie kary?

Sam wniosek powinien zawierać nie tylko wskazanie podstawy prawnej, ale przede wszystkim szczegółowe uzasadnienie, dlaczego natychmiastowe wykonanie kary powinno zostać odroczone.

W zależności od sytuacji warto przygotować m.in.:

• dokumentację medyczną skazanego lub członków jego rodziny;
• zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości uzyskiwanych dochodów;
• dokumenty potwierdzające sytuację rodzinną i liczbę osób pozostających na utrzymaniu skazanego;
• dokumenty dotyczące stanu zdrowia dzieci lub innych osób wymagających opieki;
• zaświadczenia ze szkoły, przedszkola lub placówek opiekuńczych;
• dokumenty potwierdzające brak innych osób mogących zapewnić niezbędną opiekę;
• dokumenty dotyczące sytuacji finansowej gospodarstwa domowego.

Ważne jest, aby przedstawić sądowi rzeczywisty obraz sytuacji życiowej skazanego i wykazać, jakie konkretne konsekwencje spowoduje jego natychmiastowe osadzenie.

5. Czy można kilkukrotnie składać wniosek o odroczenie wykonania kary?

Tak. Przepisy dopuszczają udzielenie odroczenia kilkukrotnie. Należy jednak pamiętać, że łączny okres odroczenia nie może przekroczyć ustawowych limitów – co do zasady jednego roku, a w szczególnych przypadkach dotyczących ciąży i samotnej opieki nad dzieckiem odpowiednio trzech lat po urodzeniu dziecka. Okres odroczenia liczony jest od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym przedmiocie. Sąd, udzielając odroczenia, może również nałożyć na skazanego określone obowiązki, np. zobowiązać go do podjęcia starań o znalezienie pracy, zgłaszania się na Policję w określonych odstępach czasu albo podjęcia leczenia czy rehabilitacji.

6. Czy złożenie wniosku oznacza, że nie trzeba stawiać się w zakładzie karnym?

To jedna z najważniejszych kwestii praktycznych. Samo złożenie wniosku o odroczenie wykonania kary nie oznacza automatycznego wstrzymania jej wykonania. Nie należy więc zakładać, że samo wysłanie pisma do sądu powoduje, iż można zignorować wezwanie do stawienia się w zakładzie karnym. W określonych sytuacjach konieczne jest również wystąpienie z odpowiednim wnioskiem dotyczącym wstrzymania wykonania kary na czas rozpoznania sprawy. Dlatego tak istotne jest szybkie podjęcie działań i prawidłowe sformułowanie wniosków procesowych.

7. Odroczenie wykonania kary a przerwa w odbywaniu kary – jaka jest różnica?

Warto odróżnić odroczenie wykonania kary od przerwy w jej odbywaniu. Odroczenie dotyczy sytuacji, w której skazany nie rozpoczął jeszcze odbywania kary pozbawienia wolności. Wniosek składa się więc przed osadzeniem. Natomiast przerwa w wykonaniu kary dotyczy osoby, która już przebywa w zakładzie karnym i rozpoczęła odbywanie kary.

Obie instytucje mają na celu umożliwienie uwzględnienia szczególnych okoliczności zdrowotnych, rodzinnych lub osobistych, jednak dotyczą różnych etapów wykonywania orzeczenia.

Chcesz odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności? Nie zwlekaj z działaniem!

W sprawach dotyczących odroczenia wykonania kary bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie wniosku i przedstawienie sądowi wszystkich istotnych okoliczności. Nie wystarczy samo przekonanie, że osadzenie będzie trudne dla skazanego lub jego rodziny. Trzeba wykazać, dlaczego w konkretnym przypadku natychmiastowe wykonanie kary spowoduje szczególnie dotkliwe konsekwencje albo dlaczego stan zdrowia skazanego uniemożliwia odbywanie kary. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie ma nie tylko podstawa prawna wniosku, ale również zgromadzona dokumentacja, sytuacja rodzinna, zdrowotna i materialna oraz właściwe uzasadnienie żądania. Jeżeli otrzymałeś wezwanie do odbycia kary pozbawienia wolności, nie czekaj do ostatniej chwili. Im wcześniej zostaną podjęte odpowiednie działania, tym większa możliwość przygotowania kompletnego i przekonującego wniosku.

Pomoc prawna świadczona przez adwokata lub radcę prawnego może obejmować tylko poradę prawną obejmującą analizę sytuacji klienta, sporządzenie wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności albo zażalenia na postanowienie w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o odroczenie wykonania kary, jak również pełną reprezentację klienta przed sądem (tzw. prowadzenie sprawy, obejmujące w szczególności sporządzanie pism, udział w rozprawach, bieżące porady prawne i przygotowanie strony do rozpraw).

adwokat Kamila Majchrzak
Kancelaria Adwokacka
Pabianice, ul. gen. K. Pułaskiego 17 lok. 21